Có bao giờ bạn kết thúc một ngày với cảm giác mình vẫn chưa làm đủ? Dù đã học ngoại ngữ, tham gia câu lạc bộ, đi thực tập…, bạn vẫn thấy áy náy khi nghỉ ngơi. Chỉ cần thấy một ai đó vừa đạt học bổng, có công việc mới hay tham gia thêm một dự án, cảm giác “mình đang tụt lại” lại xuất hiện.
Việc nhìn vào người khác để đánh giá mình đang ở đâu là một phản ứng khá tự nhiên. So sánh xã hội đôi khi giúp chúng ta nhận ra điều mình muốn hướng tới, học hỏi và có thêm động lực phát triển. Tuy nhiên, khi liên tục lấy thành tích nổi bật của người khác làm thước đo, chúng ta dễ tập trung vào điều mình chưa có hơn là những gì mình đang có và đang xây dựng.
Nếu gần đây bạn thường xuyên thấy mình “chưa đủ”, hãy thử bắt đầu từ hai điều nhỏ sau đây.
🎊 Nhìn lại mục tiêu và gắn với nguồn lực của bản thân
Thay vì chỉ hỏi: “Mục tiêu tiếp theo của mình là gì?”, hãy thử hỏi:
🎀 “Điều gì thực sự cần được ưu tiên ở thời điểm này?”
🎀 “Mục tiêu này có phù hợp với điều mình đang cần và coi trọng không?”
🎀 “Mình đang có bao nhiêu thời gian, năng lượng và nguồn lực để theo đuổi nó?”
Một mục tiêu phù hợp không chỉ giúp chúng ta tiến bộ mà còn cần đủ thực tế để duy trì. Bạn có thể kiểm tra lại mục tiêu theo nguyên tắc SMART: mục tiêu có cụ thể, đo lường được, khả thi, phù hợp và có thời hạn hợp lý hay chưa.
Nếu một mục tiêu chỉ có thể đạt được bằng cách liên tục cắt giảm giấc ngủ hoặc thời gian phục hồi, có lẽ điều cần điều chỉnh không phải là mức độ cố gắng của bạn, mà là chính mục tiêu đó.
🎊 Học cách ghi nhận tiến trình, không chỉ kết quả
Ghi nhận tiến trình không có nghĩa là hạ thấp kỳ vọng hay ngừng cố gắng. Đó là học cách nhận ra những thế mạnh, thay đổi và từng bước nhỏ mình đang tạo ra.
Bạn có thể bắt đầu bằng những câu hỏi:
🎀 “Hôm nay mình đã tiến thêm một bước nào?”
🎀 “Mình đã nhận ra điều gì về bản thân?”
🎀 “Điều gì là đủ cho hôm nay?”
Khi nhìn sang người khác, chúng ta thường chỉ thấy những thành tích nổi bật. Với chính mình, hãy thử ghi nhận cả những bước nhỏ: dám phát biểu dù còn ngại, nhận ra thế mạnh khi làm việc nhóm, gửi chiếc CV đầu tiên hay thử lại sau một lần chưa tốt. Những điều ấy có thể chưa phải thành tích lớn, nhưng vẫn cho thấy bạn đang phát triển và tiến về phía trước.
👀Vì sao hai điều nhỏ này lại có thể tạo nên khác biệt?
Một phần của cảm giác này có thể liên quan đến giá trị bản thân phụ thuộc vào thành tích (Contingent Self-Worth). Khi chúng ta thường xuyên dùng điểm số, thành tích hay sự công nhận từ người khác để đánh giá bản thân, mỗi mục tiêu đạt được chỉ tạo cảm giác hài lòng trong một thời gian ngắn trước khi một tiêu chuẩn mới xuất hiện. Vì vậy, dù đã cố gắng rất nhiều, cảm giác “mình vẫn chưa đủ” vẫn có thể quay trở lại.
Có lẽ, phát triển bản thân không nhất thiết là luôn phải làm nhiều hơn. Đôi khi, đó còn là biết chọn điều thực sự quan trọng, ghi nhận những bước mình đã đi được và cho phép bản thân nghỉ ngơi. Bạn không cần phải đạt thêm một thành tích mới để công nhận rằng hôm nay mình đã cố gắng đủ rồi.
